Sredstva za zaštitu bilja dozvoljena za primenu u organskoj poljoprivrednoj proizvodnji

Autorica teksta: doc.dr Dragana Šunjka

Zaštita bilja predstavlja jedan od najvećih izazova u organskoj poljoprivrednoj proizvodnji. Primarni izbor u suzbijanju štetnih organizama, bilo da se radi o bolestima, korovima ili štetočinama, moraju biti preventivne mere, kao što su pravilno postupanje sa biljnim ostacima i odgovarajuće mere higijene, gajenje otpornih sorti, zdrav reprodukcioni materijal, plodored, korisni organizmi, mešanje biljnih vrsta, formiranje zaštitnih pojaseva, odgovarajuće vreme setve, izbor parcele, i druge agrotehničke, mehaničke i biološke mere.

Sve navedeno primenjuje se u cilju održavanja nivoa štetnih organizama ispod praga ekonomske štetnosti, a tek ukoliko postoji opravdan razlog i neophodnost primenjuju se sredstva za zaštitu bilja, odnosno biopesticidi i/ili neki hemijski pesticidi. Biopesticidi su proizvodi za zaštitu bilja na bazi živih organizama i proizvodi koje sintetišu živi organizmi, a formulisani su i registrovani kao komercijalna sredstva za zaštitu bilja. Međutim, pored biopesticida, u organskoj poljoprivrednoj proizvodnji dozvoljena je primena i nekih hemijskih sredstava za zaštitu bilja.

Da bi se usevi i zasadi zaštitili na odgovarajući način, istovremeno poštujući stroge standarde organske proizvodnje, od presudnog je značaja pravilan izbor preparata i njihova primena. Stoga, u nastavku su dati, trenutno važeći, Spisak sredstava za zaštitu bilja u organskoj proizvodnji (Službeni glasnik Republike Srpske, 57/2015) i Lista odobrenih proizvoda i supstanci koje je dozvoljeno koristiti u organskom uzgoju kao sredstava za zaštitu bilja (Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine, 98/2018).

SPISAK SREDSTAVA ZA ZAŠTITU BILJA U ORGANSKOJ PROIZVODNJI

(Pravilnik o metodama organske biljne i stočarske proizvodnje i periodu konverzije – PRILOG 2; Službeni glasnik Republike Srpske, 57/2015)

1. Supstance biljnog i životinjskog porijekla
Naziv Opis, zahtjevi u pogledu sastava, uslovi za upotrebu
Azadiraktin ekstrakt iz Azadirachta indica (drvo nim) Insekticid
Pčelinji vosak Agens pri potkresivanju
Želatin Insekticid
Hidrolizovani proteini Atraktant, isključivo za ovlašćenu upotrebu u kombinaciji sa drugim odgovarajućim supstancama sa ove liste
Lecitin Fungicid
Biljna ulja (npr. ulje mente, kima, bora) Insekticid, akaricid, fungicid i inhibitor klijanja
Piretrin ekstrahovan iz Chrysanthemum cinerariaefolium Insekticid
Kvazija ekstrahovana iz Quassia amara Insekticid, repelent
Rotenon ekstrahovan iz Derris spp. i Lonchocarpus spp. i Terphrosia spp. Insekticid
2. Mikroorganizmi koji se koriste u biološkoj kontroli štetočina i bolesti
Naziv Opis, zahtjevi u pogledu sastava, uslovi za upotrebu
Mikroorganizmi (bakterije, virusi, gljivice)
3. Supstance koje proizvode mikroorganizmi
Naziv Opis, zahtjevi u pogledu sastava, uslovi za upotrebu
Spinozad Insekticid Isključivo ako su preduzete mjere radi smanjenja rizika za ključne parazitoide i smanjenja rizika od razvoja otpornosti
4. Supstance koje se koriste u klopkama i/ili raspršivačima
Naziv Opis, zahtjevi u pogledu sastava, uslovi za upotrebu
Diamonijum-fosfat Atraktant, samo u klopkama
Feromoni Atraktant, sredstvo za ometanje seksualnih nagona, samo u klopkama i raspršivačima
Piretroidi (samo deltametrin ili lambdacihalotrin) Insekticid, samo u klopkama sa specifičnim atraktantima, samo protiv Bactrocera oleae i Ceratitis capitata, kao i korova
5. Preparati koji se raspršuju po površini između gajenih biljaka
Naziv Opis, zahtjevi u pogledu sastava, uslovi za upotrebu
Fero(III)-ortofosfat Mekušci
6. Ostale supstance za tradicionalnu upotrebu u organskoj proizvodnji
Naziv Opis, zahtjevi u pogledu sastava, uslovi za upotrebu
Bakar u obliku: bakar-hidroksida, bakar-oksihlorida (trobazni), bakar-sulfata,bakar-oksida, bakar-oktanoata Fungicid; Do 6 kg bakra po hektaru godišnje Za višegodišnje usjeve
Etilen Uklanjanje zelene boje (sazrijevanje) kod banana, kivija i kakija; Kod arguma (citrusa) isključivo kao dio strategije za zaštitu voća od štete koju prouzrokuje voćna muva; Izaziva cvjetanje kod ananasa i inhibira klijanje krompira i luka.
Kalijumove soli masnih kiselina (meki sapun) Insekticid
Kalijum-aluminijum (aluminijum-sulfat) (kalinit) Sprečavanje zrenja banana
Krečni sumpor(kalcijum-polisulfid) Fungicid, insekticid, akaricid
Parafinska ulja Insekticid, akaricid
Mineralna ulja Insekticid, fungicid; Samo za stabla voća, vinove loze; Maslinovog stabla i tropskih usjeva (banana)
Kalijum-permanganat Fungicid, baktericid; Samo u stablu voća, maslinama i vinovoj lozi
Kvarcni pijesak Repelent
Sumpor Fungicid, akaricid, repelent
7. Ostale supstance
Naziv Opis, zahtjevi u pogledu sastava, uslovi za upotrebu
Fero(III)-ortofosfat Mekušci
Kalcijum-hidroksid Fungicid; Samo za stabla voća, uključujući i sadnice, radi suzbijanja Nectria galligena
Kalijum-bikarbonat Fungicid

LISTA ODOBRENIH PROIZVODA I SUPSTANCI KOJE JE DOZVOLJENO KORISTITI U ORGANSKOMUZGOJU KAO SREDSTAVA ZA ZAŠTITU BILJA

(Pravilnik za organsku biljnu i stočarsku proizvodnju – ANEKS II; Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine, 198/2018)

1. Proizvodi i supstance biljnog ili životinjskog porijekla
Naziv Opis, zahtjevi u odnosu na sastav, uslovi za primjenu
Azadirahtin izlučen iz Azadirachta indica (stablo nim) Insekticid
Osnovne materije Samo one materije definisane odredbom Zakona o fitofarmaceutskim sredstvima i uvrštena na popis aktivnih materije dozvoljenih za uporabu u fitofarmaceutskim sredstvima u Bosni i Hercegovini ("Službeni glasnik BiH", broj 19/17) i koje su obuhvaćene definicijom "hrana", izčlana 2. Zakona o hrani ("Službeni glasnik BiH", broj 50/04) Supstance koje se ne mogu koristiti kao herbicidi, već samo za suzbijanje štetnih organizama i bolesti.
Pčelinji vosak Samo kao zaštitno sredstvo za premazivanje rana, kod orezivanja
Hidrolizirani proteini osim želatine
Laminarin Kelp koji je uzgojen organski u skladu sa članom 9. stav 1.tačka d) ili proizvod u skladu s članom 9. stav 1.tačka c) ovog pravilnika
Feromoni Samo u klopkama i raspršivačima
Biljna ulja (npr. ulje mente, ulje bora, ulje kima) Sve upotrebe (insekticid, akaricid, fungicid i inhibitor klijanja), izuzev kao herbicid
Piretrini izlučeni od Chrysanthemumcinerariaefolium
Piretroidi (samo deltametrin ili lambda cyhalotrin) Samo u klopkama s posebnim atraktantima/mamcima; i samo protiv Bactrocera oleae i Ceratitis capitata Wied.
Kvazija izlučena od Quassia amara Samo kao insekticid, repelent
Repelenti životinjskog ili biljnog porijekla koji odbijaju mirisom – ovčja mast Samo na nejestivim dijelovima biljke i kada biljne sirovine nisu namijenjene ishrani ovaca ili koza
2. Mikroorganizmi ili supstance koje proizvode mikroorganizmi
Naziv Opis, zahtjevi u odnosu na sastav, uslovi za primjenu
Mikroorganizmi Ako ne potiču od GMO-a
Spinosad
3. Supstance koje nisu navedene pod tačkom i 2. ovog Aneksa
Naziv Opis, zahtjevi u odnosu na sastav, uslovi za primjenu
Aluminijev silikat (kaolin)
Kalcijev hidroksid Kada se upotrebljava kao fungicid, samo za stabla voćki, uključujući rasadnike, za suzbijanje Nectriagalligena.
Ugljični dioksid
Spojevi bakra u obliku bakrenoghidroksida, bakrenog oksiklorida, bakrenog oksida, bordoška mješavina itrovalentnog bakrenog sulfata Do 6 kg bakra po hektaru godišnje; Za višegodišnje kulture, nadležni organ u Bosni i Hercegovini može odobriti odstupanje i propisati da se u određenoj godini, može prekoračiti granica bakra do 6kg po hektaru godišnje, pod uslovom da Prosječna količina koja se koristi u toku petogodišnjeg razdoblja, (ta godina i četiri prethodne godine) ne prelazi 6 kg.
Etilen
Masne kiseline Sve upotrebe odobrene, osim kao herbicid.
Željezni fosfat (željezo (III) ortofosfat) Pripravci koji se razmazuju po površini između uzgojenih biljaka
Kieselgur (diatomejska zemlja)
Sumporno vapno (kalcijev polisulfid)
Parafinsko ulje
Kalijev hidrogen karbonat (također poznat kao kalijev bikarbonat)
Kvarcni pijesak
Sumpor

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *